Rekord niewypłacalności w Polsce. Co najbardziej boli wierzycieli

Allianz Trade prognozuje, że w 2026 r. liczba niewypłacalności firm na świecie wzrośnie o 6%. Polska ma w tym raporcie osobny, znacznie ostrzejszy wątek — i wbrew pozorom nie chodzi o falę bankructw. Chodzi o to, że coraz trudniej doczekać się przelewu.

+462% Tyle wzrosła w Polsce liczba niewypłacalnych firm od ostatniego „normalnego” roku. 977 przypadków w 2019 r. wobec 5 492 w 2025 r. — według danych Allianz Trade.

Najnowszy raport Allianz Trade o niewypłacalnościach dotyczy w dużej mierze geopolityki: napięcia na Bliskim Wschodzie, zmienność cen energii, droższy transport, spięte łańcuchy dostaw. Ubezpieczyciel szacuje, że sam konflikt dołoży do globalnych statystyk około 7 tys. dodatkowych niewypłacalności w 2026 r. i 7,9 tys. w 2027 r., a w scenariuszu długiej eskalacji wzrost wyniósłby 10% w 2026 r. i kolejne 3% rok później.

Dla polskiego przedsiębiorcy to jednak tło. Właściwa historia jest lokalna i brzmi tak: rekord niewypłacalności bijemy przy jednym z najwyższych wzrostów PKB w Unii Europejskiej. Coface policzył 6 566 niewypłacalności w 2025 r., o 17,7% więcej niż rok wcześniej, przy wzroście gospodarki szacowanym na 3,6%. To być może jeszcze nie wygląda jak kryzys. A jednak to jest kryzys — tylko przesunięty na inną pozycję w bilansie: z odpisu na zagrożone należności na należności bieżące.

OTWARTE POSTĘPOWANIA RESTRUKTURYZACYJNE

Dlaczego akurat u nas

Wstrząsy ostatnich lat dotknęły całą Europę, więc sam kryzys niczego nie wyjaśnia. Allianz Trade wskazuje na polską specyfikę: bardzo łatwe i szybkie wejście w procedurę naprawczą. Uproszczone postępowanie o zatwierdzenie układu odpowiada dziś za ponad 93% wszystkich spraw — dłużnik obwieszcza o ustaleniu dnia układowego i praktycznie od razu zyskuje ochronę, jeszcze przed sądową weryfikacją.

Efekt widać w strukturze. Upadłości, czyli likwidacji majątku, było w 2025 r. tylko 416 — o 5% mniej niż rok wcześniej. Reszta to firmy, które zostały na rynku i negocjują warunki spłaty.

STRUKTURA NIEWYPŁACALNOŚCI W POLSCE, 2025

Sławomir Bąk z Allianz Trade zwraca uwagę, że sama liczba niewypłacalności nie jest tu największym problemem. Skoro firmy równolegle powstają, a duże podmioty rzadziej niż na Zachodzie kończą likwidacją, to nie mamy dramatu na rynku. Problem jest subtelniejszy: dostawca coraz częściej musi zakładać, że któryś z odbiorców sięgnie po ochronę przed wierzycielami, redukcję zobowiązań i raty. I że nie będzie to zdarzenie jednorazowe.

Przy tak otwartym systemie restrukturyzacji powstał de facto „system wsparcia przedsiębiorców kosztem innych przedsiębiorców”.

Teza Sławomira Bąka, Allianz Trade Polska (za: Windykacja.pl)

To zdanie warto przeczytać dwa razy, bo opisuje mechanizm transferu ryzyka. Druga szansa dla dłużnika jest finansowana z kapitału obrotowego jego dostawców. Nie z budżetu państwa, nie z banku — z niezapłaconych faktur.

Co to zmienia w praktyce

Dopóki mówimy o zwykłym opóźnieniu, wierzyciel ma inicjatywę: może dzwonić, negocjować, wystawić wezwanie, pójść do sądu, wpisać dłużnika do rejestru. Po obwieszczeniu o dniu układowym reguły się zmieniają — inicjatywa przechodzi na stronę dłużnika i nadzorcy układu, a o realnej wartości należności zaczyna decydować większość głosująca nad układem, a nie ugoda z pojedynczym wierzycielem.

Stąd prosty wniosek operacyjny: wartość należności spada w czasie znacznie szybciej, niż wynikałoby to z jej wartości nominalnej i należnych odsetek. Faktura po 30 dniach i ta sama faktura po 180 dniach to dwa różne aktywa, nawet jeśli w księgach mają identyczną kwotę.

Dane rynkowe pokazują, że to już nie wyjątek, tylko norma. Z badania Skaner MŚP dla BIG InfoMonitor i BIK wynika, że w II kwartale 2026 r. z nieterminowymi płatnościami kontrahentów zmagało się 87% przedsiębiorców, a prawie połowa firm wstrzymała z tego powodu plany rozwojowe. Intrum w European Payment Report 2026 dodaje, że upadłości lub zawieszenia działalności obawia się dziś 26% polskich firm, wobec 15% cztery lata wcześniej.

Gdzie się to kumuluje

RESTRUKTURYZACJE 2025 WEDŁUG BRANŻ

Ten układ nie jest przypadkowy. To branże o niskich marżach, długich terminach płatności i wysokim zapotrzebowaniu na kapitał obrotowy — czyli takie, w których jedna nieopłacona faktura potrafi uruchomić łańcuch. W budownictwie doszedł do tego efekt podwykonawczy: opóźnienie na górze piramidy schodzi w dół z opóźnieniem kilku tygodni.

Dlaczego liczby w mediach się nie zgadzają

Warto wiedzieć, skąd rozbieżności, bo w prasie krążą trzy różne rekordy naraz. Każda instytucja liczy trochę inaczej — inaczej definiuje niewypłacalność i w innym momencie zalicza sprawę do statystyki.

Kierunek jest we wszystkich trzech ten sam, więc spór o kilkaset przypadków ma znaczenie głównie dla analityków. Dla wierzyciela istotna jest prognoza, a ta mówi jedno: Coface szacuje, że w 2026 r. liczba firm z problemami płynnościowymi może dobić do około 7 500, choć dynamika wzrostu powinna wyraźnie wyhamować.

Sześć rzeczy, które warto zrobić w tym kwartale

1. Ustaw monitoring KRZ i MSiG na największych odbiorców. Obwieszczenie o dniu układowym to dziś najważniejszy sygnał ostrzegawczy w Polsce, a terminy na zgłoszenie wierzytelności są krótkie.
2. Policz koncentrację portfela. Jeśli trzech odbiorców odpowiada za ponad połowę sprzedaży, to nie jest sukces handlowy — to ryzyko kredytowe bez zabezpieczenia.
3. Skróć własną drogę od faktury do reakcji. Według BIG InfoMonitor co czwarta firma zamierza w 2026 r. działać windykacyjnie już przy pierwszych sygnałach opóźnienia. Pierwsze 30 dni decyduje o skuteczności całego procesu.
4. Zróżnicuj warunki płatności zamiast podnosić je wszystkim. Przedpłata lub krótszy termin dla nowych i ryzykownych kontrahentów, dotychczasowe warunki dla sprawdzonych.
5. Zabezpieczaj większe transakcje z góry. Weksel poręczony, zastaw, ubezpieczenie kredytu, oświadczenie o poddaniu się egzekucji — komplet dokumentów w dniu podpisania umowy jest wart więcej niż najlepszy pozew rok później.
6. Sprawdź, czy Twoje plany finansowe nie wymagają korekty. Intrum podaje, że polskie podmioty publiczne deklarują 51 dni terminu płatności, a płacą po 68. Jeśli planujesz cash flow na podstawie umownych terminów zapłaty, planujesz błędnie.

Wniosek

Polska nie przechodzi fali bankructw i to dobra wiadomość — firmy nie znikają w takim tempie jak w Europie Zachodniej. Zła wiadomość jest taka, że koszt tej stabilności ktoś ponosi, a tym kimś jest dostawca. Przez pięć lat z rzędu rośnie liczba przypadków, w których to nie dłużnik szuka rozwiązania u wierzyciela, ale wierzyciel dowiaduje się o rozwiązaniu z obwieszczenia.

W takich warunkach windykacja przestaje być czynnością wykonywaną po fakcie, a staje się częścią zarządzania płynnością. Nie chodzi o to kto wysłał ostrzejsze wezwanie do zapłaty. Chodzi o to, żeby wiedzieć o problemie kontrahenta wcześniej niż jego pozostali dostawcy — bo w postępowaniu układowym pierwszeństwo ma ten, kto był przygotowany.

Źródła

1. Windykacja.pl, Polska wyróżnia się bardzo silnym wzrostem liczby niewypłacalności firm (raport Allianz Trade), 22.05.2026 — windykacja.pl
2. Coface, Raport niewypłacalności firm w Polsce po 2025 roku — coface.pl
3. MGBI, Postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne. Raport 2026 — mgbi.pl
4. BIG InfoMonitor / BIK, badanie Skaner MŚP, II kwartał 2026 oraz komunikat o planach firm na 2026 r. — bank.pl
5. Intrum, European Payment Report 2026 (dane cytowane za omówieniem branżowym) — lorry.pl
6. Money.pl, omówienie raportu Coface za 2025 r., 23.02.2026 — money.pl